Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου
Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας
ØΈλληνες διάφορων περιοχών μεταναστεύουν στη Μικρά Ασία, στα μέσα του 19ου αιώνα.
ØΗ ελληνική παρουσία στη Μικρά Ασία έγινε ιδιαίτερα ισχυρή, αν και μόνο στην πόλη της Σμύρνης οι Έλληνες αποτελούσαν την πλειονότητα (400.000 περίπου).
ØΟι ελληνορθόδοξες κοινότητες αντιπροσωπεύονταν από τους ηγέτες τους. Ισχυρός υπήρξε ο ρόλος και των αρχιερέων.
ØΚυριότερη ενασχόληση των Ελλήνων ήταν το εμπόριο.
ØΑπό το 1876 (παραχώρηση συντάγματος από τον Αβδούλ Χαμίτ Β'), παρατηρείται βελτίωση της κατάστασης των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων στον Πόντο.
ØΜεγάλα εμπορικά κέντρα ήταν η Τραπεζούντα, η Κερασούντα και η Σαμψούντα. Ονομαστό εκπαιδευτήριο υπήρξε το Φροντιστήριον της Τραπεζούντας.
Οι διωγμοί του μικρασιατικού ελληνισμού
ØΗ επανάσταση των Νεότουρκων (1908), φέρει την επιδείνωση της κατάστασης του μικρασιατικού ελληνισμού.
ØΗ υποχρέωση κατάταξης στο στρατό και των Ελλήνων (κάτω των 45 ετών) τους ωθεί να καταφύγουν στην Ελλάδα (150.000).
ØΚατά τους Βαλκανικούς πολέμους και τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, περίπου 150.000 Έλληνες των μικρασιατικών παραλίων εκτοπίζονται στην Ανατολία (ενδοχώρα της Τουρκίας).
ØΣτα τάγματα εργασίας οδηγούνταν άντρες άνω των 45 ετών.
ØΕξοντώθηκαν τότε συνολικά 250.000 Έλληνες. Από τους Έλληνες του Πόντου (500.000) οι 235.000 εξορίστηκαν, εκ των οποίων 80.000 κατέφυγαν στη Ρωσία.
Η κίνηση αυτονόμησης στον Πόντο
ØΣτο τέλος του Α' Παγκόσμιου πολέμου εκδηλώθηκε αυτονομιστική κίνηση των Ελλήνων στον Πόντο.
ØΤον Ιανουάριο του 1920, ιδρύθηκε ομόσπονδο ποντοαρμενικό κράτος, το οποίο όμως υπήρξε βραχύβιο.
Οι ενέργειες της Ελλάδας για την προώθηση των διεκδικήσεών της:
·Ελληνικές δυνάμεις συμμετείχαν στην κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από την Αντάντ.
·Ο Βενιζέλος υπέβαλε υπόμνημα στο συνέδριο του Παρισιού, με το οποίο διεκδικούσε:
Øευρύτατη ζώνη εδαφών στη δυτική Μικρά Ασία με κέντρο τη Σμύρνη,
Øτην Α. Θράκη μέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης,
Øτα νησιά Ίμβρος και Τένεδος στην είσοδο των Στενών.
·Για να ενισχύσει αυτές τις διεκδικήσεις, ο Βενιζέλος έστειλε δυνάμεις στην εκστρατεία της Αντάντ εναντίον των μπολσεβίκων.
Συμφέροντα που εξυπηρετούσε η παρουσία της Ελλάδας στη Μικρά Ασία:
·Περιόριζε τις ιταλικές επιδιώξεις στην περιοχή.
·Παρείχε στήριξη στις μικρές βρετανικές δυνάμεις που έλεγχαν στα Στενά.
Η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη και οι αντιδράσεις:
·Μετά από απόφαση του συμβουλίου του Παρισιού Έλληνες στρατιώτες αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη, στις 2 Μαΐου 1919, και κατέλαβαν την πόλη και μια περιοχή 17.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων γύρω από αυτή.
·Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας δέχτηκαν το γεγονός με ενθουσιασμό.
·Οι Τούρκοι αντέδρασαν αρνητικά.
·Από την πρώτη στιγμή σημειώθηκαν αιματηρά επεισόδια με ευθύνη και των δύο πλευρών.
·Οι Ιταλοί, που είχαν δυνάμεις στα νότια της ελληνικής ζώνης, δυσαρεστήθηκαν καθώς διεκδικούσαν κι εκείνοι τη Σμύρνη.
Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις
Το συνέδριο ειρήνης ή συνέδριο του Παρισιού (1919-1920):
·Συμμετείχαν μόνο οι νικητές του πολέμου.
·Τα κριτήρια που καθόρισαν τις αποφάσεις ήταν:
Øη ανάγκη αναδιαμόρφωσης του πολιτικού χάρτη της Ευρώπης,
Øη επιδίωξη της Γαλλίας να εξουδετερώσει τη Γερμανία,
Øη επιθυμία να μην επιτραπεί στο νέο καθεστώς της Ρωσίας να εξαπλωθεί,
Øη αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών.
Οι συνθήκες που υπογράφτηκαν:
Η συνθήκη των Βερσαλλιών(Ιούν. 1919) / Η Γερμανία υποχρεωνόταν:
·να παραχωρήσει εδάφη της στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στη Δανία και στις νεοσύστατες χώρες Πολωνία, Τσεχοσλοβακία και Λιθουανία,
·να αναγνωρίσει τη Ρηνανία και το Σάαρ ως αποστρατικοποιημένη ζώνη,
·να πληρώσει βαριές αποζημιώσεις,
·να εγκαταλείψει τις αποικίες της και τα εδάφη που είχε κερδίσει με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ,
·να περιορίσει στο ελάχιστο τις ένοπλες δυνάμεις της.
Η συνθήκη του Αγίου Γερμανού(Σεπτ. 1919) / Η Αυστρία εξαναγκαζόταν:
·να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Ουγγαρίας, της Τσεχοσλοβακίας, της Γιουγκοσλαβίας και της Πολωνίας,
·να παραχωρήσει σε αυτές πολλά εδάφη.
Η συνθήκη του Νεϊγύ (Νοέμβ. 1919) / Η Βουλγαρία υποχρεωνόταν:
·να παραιτηθεί από κάθε διεκδίκησή της στην ανατολική Μακεδονία,
·να εγκαταλείψει τη δυτική Θράκη,
·να παραχωρήσει εδάφη της στη Ρουμανία και τη Σερβία,
·να προβεί σε αμοιβαία ανταλλαγή πληθυσμών με την Ελλάδα.
Η συνθήκη του Τριανόν(Ιούν. 1920) / Η ανεξάρτητη Ουγγαρία υποχρεωνόταν:
·να παραχωρήσει εδάφη της σε Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία και Γιουγκοσλαβία.
Η συνθήκη των Σεβρών(28 Ιουλ./10 Αυγ. 1920) / Η Ελλάδα:
·έπαιρνε τα νησιά Ίμβρος, Τένεδος και τη Θράκη μέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης,
·ο Σουλτάνος τής αναγνώριζε επίσημα την κυριαρχία στα νησιά του Β. και Α. Αιγαίου,
·η Αντάντ της ανέθετε τη διοίκηση της Σμύρνης για πέντε χρόνια και στη συνέχεια οι κάτοικοι της περιοχής θα αποφάσιζαν με δημοψήφισμα για την τύχη της.
·Τα Στενά τέθηκαν υπό διεθνή έλεγχο.
Η ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών:
Ορισμός: διεθνής οργανισμός που ιδρύθηκε από 32 νικήτριες χώρες για την αποφυγή νέων συγκρούσεων και στον οποίο θα κατέφευγαν τα κράτη για να επιλύσουν τις μεταξύ τους διαφορές.
Τρόπος λειτουργίας του: κάθε χώρα μέλος της ΚτΕ είχε δικαίωμα να ασκήσει veto (αρνησικυρία) εμποδίζοντας τη λήψη μιας απόφασης και να μη συμμορφωθεί με τις υποδείξεις που θα της γίνονταν. Τα δύο αυτά στοιχεία ήταν αδυναμίες που σταδιακά συνέβαλαν στη διάλυση του Οργανισμού.
Η λήξη του Α' Παγκόσμιου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις
Το συνέδριο του Παρισιού
ØΣτο συνέδριο της Ειρήνης, στο Παρίσι (1919-1920), με το οποίο έκλεισε η αυλαία του Α' Παγκόσμιου πολέμου, επιβλήθηκαν βαρείς όροι (αποζημιώσεις και απώλεια εδαφών) από τους νικητές στους ηττημένους.
Ζητούμενα ήταν: - η εξουθένωση της Γερμανίας - ο περιορισμός της ισχύος και της επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης - η κατ' επιλογήν εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης.
Με κάθε ηττημένη χώρα υπογράφηκε χωριστή συνθήκη ειρήνης
Η συνθήκη των Βερσαλιών με τη Γερμανία
Η Γερμανία έχασε εδάφη, πλήρωσε αποζημιώσεις και αφοπλίστηκε
Η συνθήκη του Αγίου Γερμανού με την Αυστρία
Η Αυστρία αναγνώρισε ως ανεξάρτητες την Ουγγαρία, την Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και την Πολωνία
Η συνθήκη του Τριανόν με την Ουγγαρία
Η Ουγγαρία παραχωρούσε εδάφη στην Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία.
Η συνθήκη του Νεϊγύ με τη Βουλγαρία
Η Βουλγαρία έχασε εδάφη προς όφελος της Ελλάδας, της Ρουμανίας και της Σερβίας
Η συνθήκη των Σεβρών με την Οθ. αυτοκρατορία
ØΔημιουργούσε την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών.
Ιδρύθηκε επίσης η Κοινωνία των Εθνών(ΚτΕ), διεθνής οργανισμός, πρόδρομος του σημερινού ΟΗΕ, με την ελπίδα να διασφαλιστεί η μελλοντική ειρήνη.
